بُروجـِرد

مرکز شهرستان بروجرد، دومین شهر پرجمعیت استان لرستان و سی و
سومین شهر پرجمعیت ایران است. این شهر در شمال دشتی حاصلخیز به نام سیلاخور
قرار گرفته و قله‌های مرتفع گرّین از مجموعه رشته کوه‌های زاگرس مانند
نواری شمال غربی تا جنوب شرقی آن را در بر گرفته‌اند و سرابهای دائمی
متعددی که از دامنه این کوه‌ها جاری است در اقتصاد منطقه و توسعه شهر
بروجرد نقش اساسی داشته‌اند.

بُروجـِرد مرکز شهرستان بروجرد، دومین شهر پرجمعیت استان لرستان و سی و سومین شهر پرجمعیت ایران است. این شهر در شمال دشتی حاصلخیز به نام سیلاخور قرار گرفته و قله‌های مرتفع گرّین از مجموعه رشته کوه‌های زاگرس مانند نواری شمال غربی تا جنوب شرقی آن را در بر گرفته‌اند و سرابهای دائمی متعددی که از دامنه این کوه‌ها جاری است در اقتصاد منطقه و توسعه شهر بروجرد نقش اساسی داشته‌اند. از گذشته‌های دور، این شهر دارای موقعیت ویژه ارتباطی بوده‌است. قرارگیری بر سر شاهراه تهران - جنوب یکی از عوامل رونق اقتصادی شهر به شمار می‌رود. بروجرد در اواخر دوره ساسانیان یکی از دو شهر ماه نهاوند از توابع ناحیه پهله از سرزمین ماد بود. حموله وزیر محلی آل ابی دلف از حکمرانان عباسی بین سال‌های ۲۱۰ تا ۲۵۸ هجری قمری در عمران بروجرد کوشید و در آن منبری برپا کرد. محمدتقی حسام‌السلطنه شاهزاده قاجار و حاکم ولایت بروجرد و مضافات، در سال ۱۲۴۲ ه. ق. حکومت ولایت لرستان و ولایت خوزستان را نیز به دست آورد و بروجرد را حاکم نشین حکمرانی بروجرد، لرستان و خوزستان کرد. جمعیت شهر بروجرد بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۰ خورشیدی مرکز آمار ایران ۲۴۰٬۶۵۴ نفر گزارش شده‌است. منطقه بروجرد یکی از مراکز مهم گویش‌وران زبان بروجردی است .و زبان گفتاری رایج در شهر بروجرد گویش بروجردی است؛ و البته جمعیت قابل توجه‌ای از مردم بروجرد به زبان لکی صحبت می‌کنند. به دلیل فعالیت شرکتهای مختلف پویانمایی رایانه‌ای در این شهر، بروجرداز سال ۱۳۸۹ به عنوان «پایتخت انیمیشن ایران» انتخاب شده است.به دلیل وجود تعداد زیادی واحدهای تولیدی و صنعتی و عرضه محصولات آنها در بازار داخلی و خارجی، بروجرد قطب صنعتی استان لرستان محسوب می‌شود.     

مسجدجامع بروجرد

  اين بنا در خيابان جعفري شهر بروجرد واقع شده است . مسجد جامع بروجرد يكي ازكهن ترين مساجد غرب ايران است . بخش قديمي اين بناشبستان جنوبي و گنبد آن است كه همانند چهارطاقهاي زمان ساسانيان مي باشد . نقشه مسجد از نوع يك ايواني است واز يك قسمت وسط به ابعاد10×10و دوقسمت طرفين به ابعاد20×10مترتشكيل شده است ارتفاع گنبد آن كه در وسط بنا ايجادشده تا كف مسجد نزديك به20 متر است. و زمان ساخت آن به عهد سلجوقي برمي گردد. براساس كتيبه هاي موجود اين مسجد در زمان شاهان صفوي ، در سالهاي 1022 هجري 1023 هجري ، 1091 هجري و سرانجام در سال 1209 هجري تعميرومرمت شده است مسجد داراي تزئينات آجري و كاشيكاري بوده است كه در طول زمان و براثر عوامل طبيعي چون زلزله تخريب شده اند . مواد و مصالح آن از آجر ، كاشي ، ملات است . اين بنا مربوط به دوره سلجوقي است وبه شماره 228 در فهرست آثار مليايران به ثبت رسيده است .  

  مسجد امام (سلطاني سابق) 

   مسجد سلطانی بروجرد یکی از بناهای تاریخی شهر بروجرد در استان لرستان است که در مرکز شهر و در مجاورت راسته بازار بروجرد قرار دارد. این مسجد با مساحت بیش از 7000 مترمربع، در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین مساجد تاریخی کشور است که در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار، بر روی ویرانه‌های یک مسجد بسیار قدیمی ساخته شد. گفته می‌شود مسجدی که پیش از مسجد سلطانی وجود داشته، در دوره زندیه پایه‌گذاری شده بود و چون در زمان فتحعلی شاه به پایان رسید، با نام «سلطانی» (لقب فتحعلی شاه) معروف گشت. در کتیبه‌ای که در ایوان غربی مسجد وجود دارد، تاریخ تکمیل بنا سال 1209 هجری قمری بوده است. در همین کتیبه عنوان شده است که فتحعلی شاه مالیات خَبازان (نانوایان) این شهر را بخشیده است. معماری مسجد سلطانی بروجرد برگرفته از معماری مسجد شاه تهران است و از لحاظ فرم معماری از نوع مساجد چهار ایوانی می‌باشد. پلان این مسجد همانند مسجد امام تهران و مسجد النبی قزوین است اما از آن‌ها بزرگ‌تر و قدیمی‌تر می‌باشد. مسجد سلطانی بروجرد از بخش‌های متعددی تشکیل یافته است که عبارتند از گنبدخانه، شبستان جنوب غربی، شبستان جنوب شرقی، شبستان شمال غربی، شبستان شمال شرقی، شبستان زمستانی در زیر شبستان جنوب غربی، 61 حجره‌ جهت اسکان و تحصیل طلّاب علوم دینی، برف‌انداز، قاضی شرف و شبستان جدید غربی که با عنوان مصلّای بروجرد (در دو طبقه) ساخته شده است. مسجد سلطانی دارای چهار طاق و ایوان بزرگ در چهارگوشه است. صحن بزرگ مسجد دارای ابعاد 61×47 متر است و حوض بزرگی در وسط آن قرار دارد. این مسجد دارای سه ورودی در جهات غربی (به خیابان صفا)، شمالی (به خیابان جعفری) و شرقی (بازار دواتگرها) می‌باشد. مسجد سلطانی بعد از انقلاب با نام «مسجد امام خمینی» (یا به اختصار مسجد امام) نامگذاری شد. مسجد سلطانی در زمین لرزه سال 1385 خورشیدی خسارت بسیاری دید و بخش‌های زیادی از ایوان‌های جنوبی و شمالی آن فروریخت.

  امامزاده جعفر بروجرد  

اين بناي مذهبي وتاريخي در قسمت شرقي شهر بروجرد واقع شده است به استناد كتيبه هاي موجود امام زاده جعفر (ع) فرزند امام موسي كاظم (ع) است اما برخي از منابع و متون تاريخي با پنج (5) واسطه نسبت اين امام زاده را به امام سجاد(ع) مرتبط مي سازند ساختمان گنبد هرمي شكل اين آرامگاه نمونه اي بسيار زيبا از هنر و معماري عهد سلجوقي مي باشد. داخل حرم هشت ضلعي است ودروسط آن معجري از چوب و ورشوساخته شده است اين معجر روي قبري كه شش پله پايينتر از حرم است قرار دارد .طبقات بقعه غير از مخروط انتهايي 18 طبقه است. تاريخ وفات امام زاده جعفر 525 هـ .ق است اندازه كلي زير بناي مقبره 22*20 و ارتفاع آن 20 متر است سقف آن روپوش و نماي بيروني آن هرمي شكل با مصالح آجر و كاشي و داخل بنا آينئه كاري است برروي درب كنده كاري شده آن آياتي از قرآن كنده كاري شده است . اين مقبره در سال 1208 به فرمان تقي خان حاكم آن زمان بروجرد تعمير و مرمت شده است .در محوطه اين امامزاده پنجاه اصله درخت موجود است كه دو اصله آن چنار و يكي از آنها 380 سال قدمت دارد . بناي مذكور مربوط به دوره سلجوقي (717هق) وبه شماره 1855 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

شاهزاده ابوالحسن  

در محله میر بروجرد، مقبره ای قرار دارد كه ساختمان آن تجدید بنا شده و به شاهزاده ابوالحسن مشهور است . مقبره ، شامل یک صحن كوچك و ایوانی مربع شكل به ابعاد ۵/۴×۵/۴ متر است . حرم مقبره هشت ضلعی است كه طاق آن شش متر ارتفاع دارد. در وسط آن، دو ضریح چوبی و آهنی وجود دارد و در میان آن‌ها قبر قرار گرفته است. روی این قبر، سنگی از مرمر سفید به اندازه ۳۳×۸۶ سانتی متر قرار دارد كه در وسط آن نام صاحب قبر نوشته شده است. هم چنین در خصوص ساخت بنا، آن را به حموله – وزیر سلسله قره قویونلو – نسبت می دهند .

تصاویر بروجرد زیبا-پاریس کوچولو-بروکسل        

ورشوسازی

صنعت ورشو سازی در گذشته‌های نه چندان دور در شهر بروجرد رونق فراوانی داشت و بخش وسیعی از بازار قدیمی این شهر را به خود اختصاص می‌داده است.
گستردگی این هنر به حدی بوده است که نام شهر بروجرد و ورشو با هم آمیخته شده است. این فلز به صورت ورق از کشور آلمان و لهستان به ایران وارد می‌شده است و با داشتن جلا ومقاومت طولانی در مقابل پوسیدگی ، آنرا “ژرمن سیلور” نیز اطلاق می‌کردند.
هنرمندان دیار بروجرد، با استفاده از فن چکش کاری و خم کاری با استفاده از دستگاههای ساده و همچنین نیروی بازوی خود، به خلق آثار فلزی بسیار زییایی از ورقهای ورشویی می‌پرداختند که از جمله می‌توان به ظروف غذا خوری، سماور، سینی، قندان، چایدان، گلاب پاش و … اشاره کرد.
از برجسته‌ترین هنرمندان این حرفه می‌توان استاد علی میناگر، مرحوم استاد رئوف، مرحوم استاد قریب، استاد رضا گلدوز، استاد محمد باد آور، استاد علیرضا شاددل، استاد ماشاء اله فرخی و … را نام برد.
در زمانی نه چندان دور در گوشه گوشه شهر بروجرد صدای دلنشن چکش ورشوسازان و نوای موزون آن حکایت از تلاش و تولید بود.تولیدی که نه تنها نیاز بروجرد و ایران و حتی علاقمندان آن سوی مرزها را شامل می‌شد. زمانی حتی اروپاییان که خود تولید کننده ورق ورشو بودند از مشتاقان ورشوی چکشی بروجرد به شمار می‌آمدند.
هنرمندان مشغول به کار در این هنر با رقابتی که با یکدیگر داشتند در شکل دادن به ورق ورشو و ساختن ظروف زیبا از هم پیشی می‌گرفتند و این ابزار و ظروف امروز زینت بخش هنرکده‌ها و موزه‌ها و منازل هنرشناسان در سراسر دنیا است.
آثار چکشی ورشویی که هر یک دنیایی از ظرافت و هنر را در خود نهفته دارد بیانگر فرهنگ و آداب و رسوم و طرز تفکر و خلاقیت و توانایی سازنده آن می‌باشد.
درباره تاریخچه هنر صنعت ورشوسازی در ایران، نظرهای گوناگونی وجود دارد، نقل می‌کنند که در عصر قاجار تعدادی از مسگران ماهر اصفهان، بروجرد، دزفول و چند شهر دیگر جهت آموختن فن ورشوسازی به روسیه اعزام شدند.
این عده پس از آموختن این هنر در بازگشت به وطن، با دایر کردن کارگاههایی، ساخت وسایل ورشویی را آغاز کردند. برخی دیگر برآنند که از قدیم ساخت وسایل ورشویی وجود داشته است، ولی تعداد آنها بسیار کم بود.
بر اساس اسناد موجود استادان بروجردی قبل از آنکه از ورشو استفاده کنند با ورق زرد رنگ برنج وسایل مورد نیاز مردم آن روزگار را می‌ساختندو چون ورشو سازان برای اولین بار از ورق ورشو برای ساخت جای جوهر و دوات خطاطی استفاده می‌کردند که به آنها “دوانگر” می‌گفتند.
به استناد برخی متون، کار ساخت اسباب خانه از این فلز از زمان سلجوقیان و صفویان رواج داشته و در زمان قاجار این هنر به اوج رسیده است.
به هر حال یکی از پررونق‌ترین صنایع در شهر بروجرد طی سالیان متمادی تهیه اسبابی بود که از جنس ورشو ساخته می‌شد.
ورشو فلزی است سفید رنگ و نقره مانند که آلیاژ آن 20 درصد نیکل، 35 درصد روی و 45 درصد مس است، به خوبی ذوب و به آسانی قالب گیری می‌شود.
این فلز به صورت ورق از کشورهای آلمان و لهستان به ایران وارد و به علت جلا و درخشندگی زیاد و مقاومت طولانی در مقابل پوسیدگی به «ژرمن سیلور» مشهور شده بود.
هنرمندان بروجردی با استفاده از فن چکش کاری و خم کاری که با دستگاه‌های ساده و نیروی بازوی هنرمند میسر بود، آثاری فلزی از ورق‌های ورشو خلق می‌کردند و ظروف بسیاری نظیر سینی، دیس، بشقاب، قاشق و چنگال، سماور ذغالی، قوری، زیر سماوری، چای دان، قندان، استکان، گلاب پاش، آفتابه لگن، سرمه دان و وسایلی که معمولا در جهیزیه دختران جوان یافته می‌شد، می‌ساختند.
از اساتید ورشو سازی بروجرد می‌توان ملا مهدی، حاج عبدالوهاب، محمد رحیم میناگر، باقر حق شناس و خاندان هنرور و رئوفیان و میناگر را نام برد .
با ورود انواع کالاها و لوازم و ظروف خانگی ارزان قیمت از جنس چینی و ملامین و پیرکس این هنر و ظروف به فراموشی سپرده شده و تنها از آنها برای تزیین خانه استفاده می‌شود.دراین میان صنایع دستی نیز به عنوان بخشی از میراث کهن و فرهنگی ملت ها، نقش مهمی در معرفی تمدن و پیشینه تاریخی سرزمین دارد.اسناد و مدارک فرهنگی برجای مانده از گذشته به ویژه ابزار و ظروف بیانگیر آن است که بروجرد نیز از لحاظ تولید صنایع دستی سابقه ای دیرینه دارد.
نوآوران و استادان صنایع دستی در بروجرد همواره به موازات آفرینشهای ذوقی صنعتگران و هنرمندان دیگر شهرهای کشور از جمله اصفهان در خلق آثار شگفت انگیز گام برداشته اند.مسگری ، جاجیم بافی، گلیم بافی ، صابون پزی ، گیوه دوزی، ماشته بافی، چاقوسازی و صنایع دستی ورشو از پرآوازه‌ترین تولیدات محلی بروجرد بوده که در گذشته از رونق خاصی برخوردار بوده اند.ورشو سازی شاخص‌ترین صنایع دستی بروجرد است که با بیش از دو قرن رونق ، نام این شهرستان را در داخل و خارج کشور مطرح کرده، اما امروز آرام آرام در بوته فراموشی فرو غلطیده است.
آبخوری ، سینی و فنجان ،منقل، آفتابه لگن، سرمه دان، گلاب پاش و سماور از تولیدات متنوع ورشویی هستندکه به استناد برخی متون، کار ساخت این لوازم خانه از زمان سلجوقیان و صفویان دراین منطقه رواج داشته و در زمان قاجار این هنر به اوج خود رسیده است.
امروز دیگر صدای دلنشین چکش صنعتگران پر ذوق در کوچه پس کوچه‌های بازار قدیمی بروجرد به گوش نمی‌رسد و دگرگونیهای صنعتی نقش و نگار ظروف ورشو را از یاد برده است.

مسجد سلطانی

که امروزه با نام مسجد امام شناخته می‌شود یکی از بناهای تاریخی دیدنی شهر بروجرد است که در مرکز شهر و در کنار راسته بازار بروجرد بنا نهاده شده است. این مسجد در زمان فتحعلی شاه قاجار بر روی ویرانه‌های یک مسجد بسیار قدیمی ساخته شد و یکی از بزرگ‌ترین مسجدهای تاریخی کشور می‌باشد. دو نمونه نسبتاً مشابه در همان زمان در شهرهای قزوین و تهران ساخته شدند که هر سه این مسجدها در دوره پهلوی تحت نام مسجد شاه شناخته می‌شدند. معماری مسجد سلطانی بروجرد برگرفته از معماری مسجد شاه تهران است. مسجد سلطانی بروجرد به لحاظ فرم معماری از نوع مساجد چهار ایوانی است و پلان آن همانند مسجد امام تهران و مسجد النبی قزوین است اما از آنها بزرگتر و قدیمی تر است. مسجد سلطانی بروجرد با بیش از ۷۰۰۰ متر مربع وسعت، بزرگترین مسجد تاریخی غرب ایران است 

تاریخچه

بروجرد بر اساس کتاب های تاریخی دارای دو مسجد جامع عتیق و حدیث بوده است. یکی از آنها (جامع عتیق) مسجد جامع فعلی است که تاریخی طولانی دارد و پیش از اسلام آتشکده بوده است. مسجد جامع حدیث نیز به احتمال زیاد در محل مسجد سلطانی قرار داشته است. در دوره زندیه بنای مسجد جامع حدیث تخریب و مسجد جدیدی بر روی آن پایه گذاری شد که نهایتاً این مسجد در زمان فتحعلی شاه قاجار به پایان رسید و به همین دلیل نام سلطانی بر آن نهاده شد. بنابر کتیبه ایوان غربی، دو ایوان غربی و شرقی مسجد در سال ۱۲۰۹ قمری تکمیل شده‌اند .

مشخصات مسجد

مسجد سلطانی بروجرد متشکل از بخش های متعددی است که مهمترین آنها عبارتند از: گنبدخانه، شبستان جنوب غربی، شبستان جنوب شرقی، شبستان شمال غربی، شبستان شمال شرقی، شبستان زمستانی در زیر شبستان جنوب غربی، حجره‌های فوقانی محل اسکان و تحصیل طلاب علوم دینی، برف‎انداز، قاضی شرف و شبستان جدید غربی که با عنوان مصللای بروجرد ساخته شده است و دارای دو طبقه است 

مسجد سلطانی دارای چهار طاق و ایوان بزرگ در چهارگوشه است. صحن بزرگ مسجد دارای ابعاد ۶۱ در ۴۷ متر است و حوض بزرگی در وسط آن صحن قرار دارد. مسجد دارای سه درب است که درب غربی به خیابان صفا، درب شمالی به خیابان جعفری و درب شرقی به بازار دواتگرها باز می‌شود. در اطراف صحن، حجره‌هایی برای طلاب علوم دینی ساخته شده است که تعداد آنها به ۶۱ حجره می‌رسد. مسجد سلطانی از مدرسه‌های و حوزه‌های معتبر دینی است و بویژه در زمان سکونت آیت‌الله بروجردی در این شهر از رونق بسیاری برخوردار بوده است .

کتیبه‌ها

در ایوان غربی این مسجد کتیبه‌ای قرار دارد که بیان می‌دارد فتحعلی شاه مالیات خبازان این شهر را بخشیده است.

تخریب

مسجد سلطانی در زمین لرزه فروردین ۱۳۸۵ خسارت زیادی دید و بخش‌های زیادی از ایوانهای جنوبی و شمالی آن فرو ریخت.

نگارخانه

مسجد سلطانی بروجرد
نام	مسجد سلطانی بروجرد
کشور	ایران
استان	استان لرستان
شهرستان	بروجرد
اطلاعات اثر
نام محلی	مچد شاه، مچد امام
نام‌های دیگر	مسجد امام خمینی
نام‌های قدیمی	مسجد شاه
نوع بنا	آجری
کاربری	مذهبی
دیرینگی	دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر	دوره قاجار
اطلاعات ثبتی
تاریخ ثبت ملی	۱۵ دی ۱۳۱۰
اطلاعات بازدید
امکان بازدید	وجود دارد

نقاشی اوایل قاجار

گچبری و کاشیکاریهای ایوان شمالی مسجد سلطانی

کتیبه ایوان غربی مسجد سلطانی

مسجد جامع بروجرد 

که با نام مسجد جمعه (با گویش بروجردی مچد جمه maččed jomma ) نیز شناخته می‌شود،مسجدی تاریخی و از بناهای معماری سرشناس در شهر بروجرد است. مسجد جامع بروجرد یکی از نخستین مسجدهای ساخته شده در ایران است که در قرن دوم تا سوم هجری در شهربروجردبنا نهاده شده است. این مسجد در یکی از محله‌های تاریخی شهر به نام دو دانگه واقع شده و به لحاظ معماری و قدمت، از بناهای منحصر به فرداستان لرستان و شهربروجرداست.

مسجد جامع بروجرد در اصل بر روی یک آتشکده بنا نهاده شده است. مسلمانان در بسیاری از شهرهای ایران ناگزیر از ساختمان های پابرجا (یا نیمه ویرانی که بازسازی شده) برای نماز و نیایش پروردگار یکتا بهره گرفتند. مسجد جامع بروجرد آتشگاهی نیمه ویران بوده که به مسجد تبدیل شده است. بین سال‌های ۱۵۰ تا ۲۲۶ قمری و در زمان حکومت ابودلف بر غرب ایران، بنای مسجد جامع بروجرد با حضور وزیر وی با نام حمویه یاحموله بن علی بروجردی آغاز شد. شبستان شمالی مسجد نیز اندکی دیرتر و در قرن چهارم ساخته شد. با توجه به تاریخ طولانی (دوازده قرن) این مسجد، آسیب‌های متعددی بر آن وارد شده و بارها مورد بازسازی قرار گرفته است. شواهد و کتیبه‌های گوناگون، از بازسازی مسجد جامع در دوره‌های سلجوقی، صفوی و قاجار خبر می‌دهند. محوطه سازی مسجد در قرون چهار و پنج هجری و نیز الحاقات و تعمیرات آن بر طبق کتیبه‌های موجود، در سال‌های ۱۰۲۲، ۱۰۶۹، ۱۰۹۲ و ۱۲۰۹ قمری صورت گرفته است.

متن فرمانی از شاه عباس دوم صفوی بر بالای ورودی غربی مورخ به ۱۰۲۲ هجری است. ماده تاریخ کتیبه ای منظوم بر منبر گنبدخانه سال ۱۰۶۹ را نشان می دهد. بر یکی از درهای مسجد که اکنون در محل اتصال شبستان غربی به گنبدخانه قرار دارد، تاریخ ۱۰۹۲ قمری دیده می شود. دو لوح سنگی در طرفین ایوان مسجد به تاریخ ۱۲۰۹ قمری است.

حموله بن علی بروجردی، حکمران شهر بروجرد و وزیر بنی دُلَف، به عنوان بانی اولیه مسجد معرفی شده است. در دوره های بعد، تقی خان رازانی بروجردی و حاج سلیمان کاشی بخش های دیگر مسجد را بنا نهاده اند. یکی از دیدنی های اصلی این مسجد منبر چوبی نه پله و حکاکی روی آن است که تاریخ ۱۰۶۸ هجری قمری را نشان می دهد. واقف و سازنده منبر درویش یار محمد نجار و سازنده در ورودی سلطان محمد بوده است. در کتیبه ای به خط کوفی، که در کاوش های اخیر بدست آمده، ابوالعز محمد بن طاهر بن سعید بانی گنبد معرفی شده است. بر محراب گچ بری شده، نام محمد صادق و بنّا رستم خوانده می شود. خطاط کتیبه ایوان محمد معین بن عبد الصمد بروجردی بوده است.

حسین حزین بروجردی در تذکره حزین آورده که این مسجد در جای آتشکده ویران شهر بروجرد احداث شده است؛ و محمد جواد مقدس جعفری، مولف جغرافیای شهرستان بروجرد آن را بنایی دانسته که در قرن سوم هجری قمری به دستور و نظارت قاسم بن عجلی، معروف به "ابودُلَف"، از حکمرانان مامون و معتصم عباسی، بنا شده است. بر اساس منابع بررسی شده و کاوش های صورت گرفته، قدیمی ترین بخش مسجد گنبد اصلی است که با الحاقات دوره های بعد محصور شده است. سفالینه های یافت شده نشانه ی استمرار فعالیت های ساختمانی در بنا و تعمیر و بازسازی آن از قرن سوم تا قرن یازدهم هجری قمری است؛ ولی دوران رونق مسجد را می توان مقارت با دوره سلجوقیان دانست. لایه های شناسایی شده در عمق ۲۳۰سانتی متری کف فعلی گنبدخانه نشانه وجود بنایی از قرون اولیه هجری قمری در آن جاست. پس از این دوره، با احداث ستون های آجری و طاق ها و تویزه های خشتی، کف گنبدخانه را تا سطح فعلی آن بالا آورده اند. با توجه به هم سطح بودن کف فعلی گنبدخانه با شبستان های طرفین آن، می توان احداث این دو شبستان را با بالا آوردن کف گنبدخانه هم زمان دانست. کشف چهار سکه نقره با تاریخ های ۸۵۱ و ۸۵۳ هجری در شبستان غربی این احتمال را که شبستان های مذکور در نیمه دوم قرن نهم هجری قمری ساخته شده باشد تقویت می کند. بعدها فضای خالی زیر گنبدخانه را پر و طاق های خشتی این فضا را خراب کرده اند که با توجه به کشف سکه ای با تاریخ ۱۱۲۴ در این محل، می توان این اقدامات را به اوایل قرن دوازدهم هجری قمری نسبت داد. در سال ۱۲۰۹ قمری، تقی خان رازانی، حاکم بروجرد در دوره فتحعلی شاه قاجار، ایوان و مناره های طرفین آن را احداث و به گنبدخانه ملحق کرد.

معماری

معماری مسجد جامع بروجرد منحصر بفرد و یکی از شاهکارهای تاریخی معماری ایران می‌باشد که هم ویژگی های معماری اسلامی و هم معماری باستانی ایران (معماری ساسانی) را در خود جای داده است. بخش قدیمی تر بنا، گنبدخانه آن است که در ضلع جنوبی قرار گرفته است و به اعتقاد مردم محلی و نیز بر اساس شواهد معماری، پیش از تبدیل این بنا به مسجد، آتشکده‌ای بزرگ بوده است. معماری این بخش، مشابه چارطاق های دوران ساسانی است. مسجد دارای دو درب غربی و شرقی است که به صورت غیر مستقیم به صحن اصلی باز می‌شوند. در جنوب صحن، گنبد و ایوان اصلی مسجد که قدیمی ترین بخش آن است قرار دارد و در ضلع شمالی نیز شبستان مسجد با ارتفاعی کمتر از سایر بخش‌ها قرار گرفته که در تابستان فضای خنکی را ایجاد می‌کند. ایوان جنوبی دارای دو گلدسته است که بعدها به مجموعه افزوده شده است.

بنای‎ اولیه‎‎ این‎ مسجد به صورت‎ مجموعه‌ای‎ شامل‎ مسجد، حمام‎، آب‎ انبار، ساختمان‎‎ غـریب‎ خانه‎، میدان و سایر متعلقات‎ بوده‎‎‎ که امروزه بعضی‎ از این‎ آثار از بین‎ رفته‎ است‎. بنای‎ مسجد جامع‎ از نظر شکل‎ از نوع مساجد تک ایوانی اسـت‎ کـه‎ دارای‎ دو در ورودی‎‎ در قسمت‎‎های شرقی‎‎ و غربی است. بنا شامل‎ یک‎ حیاط مرکزی،‎ ایوان‎، فضای‎‎ گنبدخانه‎ و شبستانهای اطراف‎ آن‎ و یک‎ شبستان‎ وسیع‎ زمستانی‎ در طرف‎ شمال‎ حیاط مرکزی است. بنابر شواهد موجود، صفویان، زندیان و قاجار تعمیرات بنیادی در مسجد انجام داده‌اند و بخش‌هایی به آن افزوده اند.

منبر مسجد

یکی از دیدنی‌های اصلی مسجد جامع بروجرد، منبر چوبی نه پله آن است و حکاکی روی آن، تاریخ هزار و شصت و هشت هجری قمری را نشان می‌دهد. سازنده آن، یارمحمد نجار بوده است. در بین اهالی بروجرد شایع است که حسن مجتبی دومین امام شیعیان سفری به بروجرد داشته و بر بالای این منبر سخنرانی کرده است که با توجه به تاریخ ساخت منبر و نبودن اطلاعات کافی، امری نادرست می‌نماید.

تخریب

مسجد جامع بروجرد در جریان بمباران هواپیماهای عراقی در خلال جنگ ایران و عراق خسارات شدیدی دید و بخش‌هایی از شبستان شمالی آن ویران شد. همچنین زمین لرزه‌های متعدد و بارندگی‌های شدید، آسیب‌های جدی بر آن وارد آورده است. آخرین بار در اثر زمین لرزه سال ۱۳۸۵ موجب فروریختن گلدسته‌ها و آسیب دیدن پنجاه درصدی این مسجد شد..

مسجد جامع بروجرد
ایوان جنوبی و گلدسته‌های مسجد جامع بروجرد
نام	مسجد جامع بروجرد
کشور	ایران
شهرستان	بروجرد
اطلاعات اثر
کاربری	مذهبی
دیرینگی	سده سوم هجری قمری
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت	۲۲۸
تاریخ ثبت ملی	۱۵ آذر ۱۳۱۴

بقعه امامزاده قاسم بروجرد

 آرامگاه امامزاده قاسم(ع) در جنوب شرقی شهر بروجرد و در محله‌ای به نام چال سيه واقع شده است.‏مقبره امامزاده قاسم بروجرد مربوط به دو ‏شهيد محمد و حسن از فرزندان شاه چراغ است كه از گذشته تا به حال به مقبره امامزاده قاسم (ع) معروف شده و اين مقبره در حال حاضر در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسيده و دارای قدمتی طولانی است.‏

اين امامزاده تا كنون به صورت تك‌نگاری مورد بررسی قرار نگرفته، ولی در سال‌های اخير محققانی چون «حسين فرين»‏، «مولانا بروجردی» و «حميد ايزدپناه» فقط به اين بنا و موقعيت آن اشاره كرده‌اند.‏ بنای امامزاده قاسم بروجرد دارای گنبد و پوش است و بدنه بنا از دو قسمت بدنه قديمی و الحاقی جديد تشكيل شده ‏است.‏ بنای قديمی از دو قسمت اتاق ورودی و اتاق مقبره تشكيل شده و قسمت الحاقی نيز از يك اتاق تشكيل شده كه ‏قسمت غربی اتاق را احاطه كرده و در وسط اتاق مقبره قبری وجود دارد كه با ضريح پوشيده شده است.

.امامزاده جعفر بروجرد

اين بناي مذهبي وتاريخي در قسمت شرقي شهر بروجرد واقع شده است به استناد كتيبه هاي موجود امام زاده جعفر (ع) فرزند امام موسي كاظم (ع) است اما برخي از منابع و متون تاريخي با پنج (5) واسطه نسبت اين امام زاده را به امام سجاد(ع) مرتبط مي سازند.ساختمان گنبد هرمي شكل اين آرامگاه نمونه اي بسيار زيبا از هنر و معماري عهد سلجوقي مي باشد. داخل حرم هشت ضلعي است ودروسط آن معجري از چوب و ورشوساخته شده است اين معجر روي قبري كه شش پله پايينتر از حرم است قرار دارد .طبقات بقعه غير از مخروط انتهايي 18 طبقه است. تاريخ وفات امام زاده جعفر 525 هـ .ق است اندازه كلي زير بناي مقبره 22*20 و ارتفاع آن 20 متر است سقف آن روپوش و نماي بيروني آن هرمي شكل با مصالح آجر و كاشي و داخل بنا آينئه كاري است برروي درب كنده كاري شده آن آياتي از قرآن كنده كاري شده است . اين مقبره در سال 1208 به فرمان تقي خان حاكم آن زمان بروجرد تعمير و مرمت شده است .در محوطه اين امامزاده پنجاه اصله درخت موجود است كه دو اصله آن چنار و يكي از آنها 380 سال قدمت دارد . بناي مذكور مربوط به دوره سلجوقي (717هق) وبه شماره 1855 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.

حسین حزین بروجردی

(تولد: ۱۳۲۷ قمری) شاعر مرثیه ثرا و مورخ معاصر اهل بروجرد.

وی اشعاری در مدح و رثای چهارده معصوم و سایر موضوعات دارد و در اشعار خود با عنوان حزین تخلص می کرده است. تذکره حزین از معروفترین آثار وی است که شرح حال شاعران، نویسندگان، روحانیون و حاکمان محلی بروجرد را در بر دارد و از منابع تاریخی معتبر درباره بروجرد است.

حسین حزین در ۱۳۲۷ قمری در محله حاج ظهرابی در کوی دودانگه شهر بروجرد متولد شد .و در همان شهر درگذشت و در گورستان جهان آباد (بهشت شهدا) دفن شد. وی به هنگام جوانی به مدت ده سال با پای پیاده مسافرتهای متعددی نمود و از این راه، مشایخ طریقت و علماء شریعت را ملاقات کرد.

آثار

• دیوان فصاید ادبی
• دیوان غزلیات
• چکامه‌‌های پارسی سر
• مثنوی "مرصدالاسرار" در وقایع کربلا
• دوبیتی‌‌های "سوز و گداز"
• دیوان مدایح و مراثی ائمه اطهار
• تذکره حزین دربارۀ شاعران، حاکمان و تاریخ بروجرد

محمدرضا رحمانی یاراحمدی

با نام هنری مهرداد اَوِستا (زاده ۲۰ بهمن ۱۳۰۸ بروجرد - مرگ: ۱۷ اردیبهشت ۱۳۷۰ تهران)، نویسنده و شاعر معاصر ایران بود.اوستا علاوه بر شاعری، در زمینه فلسفه، موسیقی و ادبیات فارسی نیز فعالیت داشت.

محمدرضا رحمانی در ۲۰ بهمن ۱۳۰۸ هجری خورشیدی در خانواده‌ای که به شعر و ادبیات علاقه داشتند، در شهر بروجرد بدنیا آمد. پدر بزرگ مادری وی، شاعری خوش قریحه بود که در شعر رعنا تخلص می‌کرد .مهرداد استعداد فراوانی برای شعرگویی داشت به گونه‌ای که از کلاس پنجم ابتدایی با تشویق معلمان خود به سرودن شعر پرداخت. شعرهای دوران نوجوانی وی کمتر به انتشار رسیدند. علت آن، تمایل وی به قصیده‌سرایی بود که سنگین‌تر از نوع اشعار متداول آن روزگار بود. در سال ۱۳۲۰ و هنگامی که مهرداد نوجوانی دوازه ساله بود به همراه خانواده اش به تهران آمد و دوره دبیرستان خود را در یکی از دبیرستانهای شبانه این شهر به پایان رساند. وی تحصیلات دانشگاهی خود را از سال ۱۳۲۷ با ورود به دانشکده معقول و منقول (الهیات) دانشگاه تهران آغار کرد و ابتدا لیسانس معقول و منقول گرفت و سپس با ادامه دادن تحصیل، با مدرک فوق لیسانس در رشته فلسفه از این دانشگاه فارغ التحصیل شد. از استادان وی می‌توان به بدیع الزمان فروزانفر اشاره کرد. مهرداد اوستا هم‌زمان با تحصیل در دانشگاه، به استخدام وزارت آموزش و پرورش در آمد و به عنوان دبیر در چندین دبیرستان تهران به تدریس پرداخت. مهرداد اوستا در شهریور ماه ۱۳۳۲ خورشیدی شعرهایی در مخالفت با رژیم پهلوی سرود و مدت هفت ماه را به عنوان زندانی سیاسی در زندان گذراند. او در سال ۱۳۳۳ خورشیدی ازدواج کرد که یادگار این ازدواج فرزندان دختر با نام های فریبا،شهرزاد و فروغ بود.در سال های ۱۳۳۳ تا ۱۳۳۹ خورشیدی همراه با تحصیل نزد سباستین مونه فیلسوف و شرق شناس فرانسوی،به او عرفان مشرق زمین آموخت،در سال ۱۳۴۵ خورشیدی به ازدواج دوم تن داد که حاصل این ازدواج پسری به نام نستوه است .در تابستان ۱۳۴۶ خورشیدی به کشورهای فرانسه،انگلیس،ایتالیا رفت و درانگلستان با برتراند راسل دیدار کرد.در سال ۱۳۴۹ خورشیدی به مدت یک ماه به فرانسه و سوئیس رفت و با ژان پل سارتر دیدار کرد.در تابستان ۱۳۵۶ خورشیدی نیز سفری یک ماهه به فرانسه و سوئیس داشت که به دیدار محمد علی جمال زاده در ژنو شتافت.در شهریور ۱۳۵۹ به سفری یک ماهه در فرانسه و ایراد چندین سخنرانی در مراکز فرهنگی و دانشگاهی پرداخت.در زمستان سال ۱۳۶۲ خورشیدی برای درمان بیماری قلبی و بازگرداندن چند کتاب دست نویس ارزشمند به مدت یک ماه به فرانسه رفت.در زمستان ۱۳۶۷ به پاکستان رفت و به ایراد سخنرانی درباره شعر و شخصیت حافظ پرداخت.در سال ۱۳۶۹ خورشیدی دوباره به پاکستان رفت و در مراسم بزرگداشت خلیل الله خلیلی شاعر افغانستان سخنرانی کرد.سال ۱۳۶۹-۱۳۷۰ خورشیدی سال های آخر تدریس او در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران به شمار می رفت.

در سه شنبه، ۱۷ اردیبهشت سال ۱۳۷۰، در حالی که مشغول تصحیح شعری در شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در تالار وحدت بود دچار عارضه قلبی شد و درگذشت. مهرداد اوستا در در بهشت زهرای تهران مقبره مشاهیر فرهنگ، ادب و هنر در کنار مجتبی مینوی و مشایخ فریدنی (حجره ۹۵۳) به خاک سپرده شد

مهرداد اوستا
نام اصلی	محمدرضا رحمانی
زمینهٔ کاری	شاعر و نویسنده
زادروز	۲۰ بهمن، ۱۳۰۸ بروجرد، ایران
مرگ	۱۷ اردیبهشت، ۱۳۷۰ (۶۱ سال) تهران، ایران
ملیت	ایرانی
جایگاه خاکسپاری	بهشت زهرا، تهران
تخلص	اوستا

دکتر سیدجعفر شهیدی

دكتر سيدجعفر شهيدي با داشتن بيش از ۱۵ كتاب ارزنده و تاليف حدود ۱۲۰ مقاله از شاخص ترين تاريخنگاران مذهبي معاصر ايران است. سيد جعفر شهيدي در سال ۱۲۹۷ در خانواده اي مذهبي در بروجرد به دنيا آمد و تحصيلات عمومي خود را همانجا و در كنار خانواده اش گذراند. در سال ۱۳۲۰ براي تحصيل علوم ديني و فقه و اصول راهي نجف مي‌شود، اما بعد از هشت سال، بيماري ناگزير، او را به ايران بازمي‌گرداند. هر هفته بايد خود را به پزشك نشان مي‌داده، درنتيجه از رفتن به حوزه باز مي‌ماند. براي گذران زندگي و به‌منظور ترجمه‌ي متون عربي، نزد دكتر سنجابي ـ وزير فرهنگ وقت ـ مي‌رود، اما به او اشتغال به تدريس پيشنهاد مي‌شود. با ماهي ۱۵۰ تومان در دبيرستان ابومسلم مشغول مي‌شود و بعد كه به او مي‌گويند با مدرك ليسانس حقوقش به ۳۰۰ تومان خواهد رسيد، بدون شركت در كلاس‌ها، ليسانس الهياتش را با بهترين نمره‌ها مي‌گيرد. سپس علامه دهخدا از سيدجعفر شهيدي دعوت به همكاري مي‌كند و در نامه‌اي به دكتر آذر ـ وزير فرهنگ وقت ـ مي‌نويسد: ”او اگرنه در نوع خود بي‌نظير، ولي كم‌نظير است”. دهخدا در اين نامه مي‌خواهد كه به جاي ۲۲ ساعت، به او شش ساعت تدريس اختصاص دهند؛ تا بقيه وقتش را در لغت‌نامه‌ي دهخدا بگذارند. مدتي اين‌گونه مي‌گذرد، تا سال ۱۳۴۰ كه با مدرك دكتري به دانشگاه منتقل مي‌شود. تدريس در دانشگاه تا سال‌هاي ۴۵، ۴۶ ادامه پيدا مي‌كند، اما بعد با ناامني دانشگاه، دانشجويان خود را به لغت‌نامه مي‌برد...

دکترعبد الحسین زرین کوب

ادیب، مورخ، اسلام شناس، ایران شناس، محقق و نویسندۀ بزرگ معاصر، در 27 اسفند ماه 1301 شمسی در بروجرد، چشم به جهان گشود.
تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش به پایان برد. سپس در کنار تحصیل در دوره متوسطه به تشویق و ترغیب پدر که مردی متدین بود، اوقات فراغت را صرف فراگیری علوم دینی و حوزه ای نمود و ضمن تحصیل فقه و تفسیر و ادبیات عرب، به شعر عربی هم علاقمند شد. گرچه تا پایان سال پنجم متوسطه در رشته علمی تحصیل می کرد با این حال کمتر کتاب تاریخ و فلسفه و ادبیاتی بود که به زبان فارسی منتشر شده باشد و او آن را مطالعه نکرده باشد. به دنبال تعطیلی کلاس ششم متوسطه در تنها دبیرستان شهر برای ادامه تحصیل به تهران آمد و رشته ادبی را برگزید و در سال 1319 تحصیلات دبیرستانی را به پایان برد و با وجود آنکه کتابهای سالهای چهارم و پنجم متوسطه ادبی را قبلاً نخوانده بود در میان دانش آموزان رشته ادبی سراسر کشور، رتبه دوم را به دست آورد.
با بازگشایی مجدد دانشگاهها در سال 1320، دکتر عبدالحسین زرین کوب در امتحان ورودی دانشکده حقوق شرکت کرد. با آنکه پس از کسب رتبه اول ،در دانشکده ثبت نام هم کرده بود، اما به الزام پدر، ناچار به ترک تهران شد. در همان ایام، علی اکبر دهخدا که ریاست دانشکده حقوق را به عهده داشت، از اینکه چنین دانشجوی فاضلی را از دست می داد، اظهار تأسف کرده بود.
دکتر زرین کوب پس ازترک دانشکده حقوق به زادگاه خود بازگشت و در خرم آباد و بعد در بروجرد به کار معلمی پرداخت، کاری که به تدریج علاقه جدی بدان پیدا کرد.در دوران معلمی، از تاریخ و جغرافیا و ادبیات فارسی گرفته تا عربی و فلسفه و زبان خارجی و حتی ریاضی و فیزیک و علم الهیات، را تدریس کرد.
سرانجام اشتیاق به تحصیل بار دیگر او را به دانشگاه کشاند.
در سال 1324، پس از آنکه در امتحان ورودی دانشکده علوم معقول و منقول و دانشکده ادبیات حایز رتبه اول شده بود، وارد رشته ادبیات فارسی دانشگاه تهران شد. به هر تقدیر، عبدالحسین زرین کوب در سال 1327 به عنوان دانشجوی رتبه اول از دانشگاه فارغ التحصیل شد و سال بعد وارد دوره دکترای رشته ادبیات دانشگاه تهران گردید و در سال 1334 از رساله دکترای خود با عنوان (نقد الشعر، تاریخ و اصول آن) که زیر نظر بدیع الزمان فروزانفر تألیف شده بود با موفقیت دفاع کرد.
پس از اخذ درجه دکترا، از سوی استاد فروزانفر، برای تدریس در دانشکده علوم معقول و منقول دعوت شد و در سال 1335 یا رتبه دانشیاری، کار خود را دانشگاه تهران آغاز کرد و به تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و مجادلات فرق، تاریخ تصوف اسلامی و تاریخ علوم پرداخت.
دکتر زرین کوب در سال 1330 در کنار عده ایی از فضلای عصر همچون عباس اقبال آشتیانی ،سعید نفیسی، دکتر معین،پرویز ناتل خانلری، غلامحسین صدیقی و عباس زریاب، برای مشارکت در طرح ترجمه مقالات دایرة المعارف اسلام (E1) طبع هلند، دعوت شد.
او در ایام تحصیل در تهران، چندی نزد حاج شیخ ابوالحسن شعرانی بپرداخت و با مباحث حکمت و فلسفه، آشنایی بیشتر یافت. از همان روزگار با فلسفه های معاصر غربی نیز آشنا شد و بعد به مطالعه در باب تصوف نیز علاقمند گردید. استاد که از قبل با زبانهای عربی، فرانسوی و انگلیسی آشنا شده بود در سالهای جنگ دوم جهانی، با کمک بعضی از صاحب منصبان ایتالیایی و آلمانی که در آن ایام در ایران به سر می بردند، به آموزش این دو زبان پراخت. در سال 1323 نخستین کتاب او به نام (فلسفه، شعر یا تاریخ تطور شعر و شاعری در ایران) در بروجرد منتشر شد، در حالی که در این هنگام، حدود چهار سال یا کمی بیشتر از تاریخ تالیف کتاب می گذشت.
وی که از زمان شروع تحصیلات دانشگاهی به عنوان دبیر در دبیرستانهای تهران به تدریس پرداخته بود. از سال 1328، سردبیری مجله هفتگی مهرگان را نیز عهده دار شد که با وجود وقفه هایی، این همکاری تا پنج سال تداوم یافت. در سال 1335 با رتبه دانشیاری، کار خود را در دانشگاه تهران آغاز و به تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و مجادلات فرق، تاریخ تصوف اسلامی و تاریخ علوم پرداخت. در همین سال، برای مدت کوتاهی نیز امور مربوط به انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب را به عهده گرفت. پس از دریافت رتبه استادی دانشگاه تهران (1339 ش)، دکتر زرین کوب چندی نیز در دانشسرای عالی تهران ونیز در دانشکده هنرهای دراماتیک تدریس کرد.
مدتی هم در موسسه لغت فرانکلین با مجتبی مینوی به همکاری مشغول شد. در این میان، یکچند سردبیری مجله راهنمای کتاب را پذیرفت (1342 ش)، و فصل خاصی برای ارائه ادبیات معاصر ایران در مجله به وجود آورد. با این حال همکاری وی با نشریات ادواری داخلی به اینجا محدود نمی شود و فعالیت علمی استاد در انتشار مجلاتی همچون سخن، یغما، جهان نو، دانش، علم و زندگی، مهر و فرهنگ ایران زمین، چشمگیر است.
در سالهای 1347 تا سال 1349 در آمریکا به عنوان استاد میهمان در دانشگاههای کالیفرنیا و پرنیستون به تدریس علوم انسانی پرداخت،سپس به دانشگاه تهران انتقال یافت و در دو گروه تاریخ و ادبیات مشغول به کار شد.

فعالیتها

سفرهای علمی متعدد استاد به اروپا، امریکا، جمهوریهای شوروی(سابق)، هند، پاکستان و کشورهای عربی، در دیدار از کتابخانه ها، موزه ها و موسسات علمی، و تهیه عکس از بعضی نسخه های خطی فارسی و عربی گذشته است. طی همین سفرها وی با جمعی از دانشمندان و نویسندگان بزرگ ایرانی و خارجی آشنائی نزدیک یافت.
دکتر زرین کوب در بسیاری از مجامع و مجالس علمی جهانی شرکت کرده و به عنوان نماینده ایران به ایراد سخنرانی پرداخته است. از این میان پنجمین کنگره اسلامی در بغداد، بیست و ششمین کنگره بین المللی شرقشناسان در دهلی نو، کنگره بین المللی علوم تاریخی در وین، کنگره تاریخ ادیان در ژنو، مجلس بزرگداشت حافظ شیرازی در دوشنبه تاجیکستان، کنگره بزرگداشت نظامی گنجوی در ایتالیا و بعدا در امریکا، مجمع عمومی سردبیران طرح تاریخ تمدن اقوام آسیای مرکزی در پاریس، کنگره بزرگداشت مولوی در مونیخ، کنگره جهانی بزرگداشت خواجوی کرمانی در کرمان، و کنگره همکاریهای اقوام آسیای مرکزی در تهران، تعدادی از این مجالس را شامل می شود.
دکتر زرین کوب در 24شهریور 1378 به دلیل بیماریهای قلب و چشم درگذشت.

آثار

با کاروان حله، شعر بى دروغ، شعر بى نقاب، از کوچه رندان، سیرى در شعر فارسى، سر نى، بحر در کوزه، پله پله تا ملاقات خدا، پیر گنجه در جست‌وجوى ناکجاآباد، از نى‌نامه (برگزیده مثنوى معنوى)، دو قرن سکوت، تاریخ ایران بعد از اسلام، فتح عرب در ایران (به زبان انگلیسى در تاریخ ایران کمبریج)، تاریخ مردم ایران (دو جلد)، روزگاران ایران، دنباله روزگاران ایران، روزگاران دیگر، ارزش میراث صوفیه، فرار از مدرسه، جست‌وجو در تصوف ایران، دنباله جست‌وجو در تصوف ایران، در قلمرو وجدان، شعله طور (درباره زندگى حلاج)، بنیاد شعر فارسى، ادبیات فرانسه در قرون وسطى، ادبیات فرانسه در دوره رنسانس، متافیزیک، شرح قصیده ترسائیه خاقانى، فن شعر ارسطو، ارسطو و فن شعر و ...

عبدالحسین زرین‌کوب
عبدالحسین زرین‌کوب، حدود ۱۹۹۸ میلادی در ایالات متحده آمریکا
زادروز	۲۷ اسفند ۱۳۰۱ بروجرد
درگذشت	۲۴ شهریور ۱۳۷۸ (۷۶ سال) تهران
محل زندگی	بروجرد، تهران، فرانسه
ملیت	ایرانی
پیشه	مدیریت گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران، استاد دانشگاه تهران
نهاد	دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران
همسر	قمر آریان

صامت بروجردی

صامت بروجردي از شاعران مديحه سراي دوران قاجار و اوائل پهلوي است كه شعرهاي بسياري در وصف امامان و شخصيت هاي مذهبي - تاريخي دارد. بويژه در باره قيام كربلا و ماجراهاي آن قصيده هاي سوزناكي دارد كه قابل توجه است. نام كاملش محمد باقر صامت است كه به صامت بروجردي شهرت يافته است. در سال ۱۲۶۳ هجري در بروجرد متولد شد و در همان ديار به كسب دانش پرداخت و در همانجا هم در گذشت. آرامگاهش در بوستان صامتيه در خيابان صفاي بروجرد و در كنار قبر آقا بزرگ بروجردي (پدر آيت الله بروجردي) قرار دارد . اين شعر از اوست:

اسرار خداوند عليم است علي
آئينه صنعت قديم است علي
صامت ز طريقه علي پاي مكش

زيرا كه صراط مستقيم است علي

علامه بحرالعلوم

زادگاه علامه بحرالعلوم كربلا است ولي ايشان از خانواده سادات طباطبايي بروجرد هستند كامل العلوم 'سيد محمد مهدى بن سيد مرتضى بن سيد محمد بن سيد عبدالكريم حسنى حسينى طباطبائى بروجردى' است. پدر ايشان سـيـد مرتضى طباطبائى بروجردى (ره ) كه وي نيز از علما و مراجع عصر خود بوده از نياكان آيت الله العظمي بروجردي به حساب مي آيد. سيد مرتضي در جواني بهمراه خانواده از بروجرد به كربلا مهاجرت نمود و در آن شهر مشغول تدريس علوم ديني شد. سيد محمد مهدى , در عيد فطر در سال ۱۱۵۵ ه ق ديده به جهان گشود. دوران كودكي و نوجواني خود را در كربلا و در كنار خانواده سپري كرد. در كودكي و در مدت چهار سال مقدمات نحو و صرف و ادبيات و منطق و فقه و اصول را نزد پدر خود و ساير فضلا و دانشمندان حوزه ديني كربلا فرا گرفت و در نوجواني به درس خارج پدر خـود, و هـمچنين درس استاد كل , وحيدبهبهانى , و نيز درس شيخ يوسف بحرانى صاحب حدائق راه يـافـت و از مـحـضـر آن بزرگان استفاده شايانى برد و پس از پنج سال درس و بحث فشرده وعـمـيـق و طى مـرحـلـه سطح , به درجه اجتهاد عاليه نائل آمد و هر سه استاد بزرگ اجتهاد او را . علامه بحرالعلوم شخصي. منظومه‌اي در فقه و قصايدي نيز سروده است . 

شناسنامه
نام کامل	سید محمدمهدی بحرالعلوم
لقب	علامه بحرالعلوم
نسب	سادات بروجردی
تاریخ تولد	۱۱۵۵ ق.
زادگاه	کربلا عراق
محل تحصیل	کربلا و نجف
محل زندگی	عراق
محل مرگ	۱۲۱۲ ق. نجف
مدفن	نجف
اطلاعات علمی
شاگردان	جعفر کاشف‌الغطا ملا احمد نراقی

 آيت الله العظمي حاج آقا حسين طباطبايي بروجردي

( ۱۳۸۰ –۱۲۹۲ ه‍..ق.) از علماي مشهور و مراجع شيعه در قرن ۱۴ در يكي از خانواده ‎‎هاي اصيل شيعه در شهر بروجرد متولد شد. پدرش حاج سيد علي از علماي بروجرد بوده ‎‎اند. ازهفت سالگي به مكتب فرستاده شد و قرائت قرآن وادبيات و منطق را به سرعت فرا گرفت، سپس در سن ۱۷ سالگي به سال ۱۳۱۰ ه‍..ق. به اصفهان عزيمت كرد و از محضر ميرزا ابوالمعالي كلباسي و سيد محمد باقر درچه‎اي و ميرزا محمد تقي مدرس و در فن علوم عقلي از محضر آخوند ملا محمد كاشاني و جهانگيرخان قشقايي استفاده كرد. همزمان با تحصيل در اصفهان به تدريس فقه و اصول پرداخت. حدود سال ۱۳۲۰ ه‍..ق. به نجف اشرف رهسپار شد و در درس استاداني همچون آخوند ملا محمد كاظم خراساني و شيخ الشريعه اصفهاني و سيد محمد كاظم يزدي حضور يافت. در اواخر سال ۱۳۲۸ بنا به اصرار پدر به ديار خود رفت و در آن جا با تشكيل كلاس‎هاي درس و جمع ‎آوري طلاب ، سنگ بناي حوزه ‎اي نامدار در بروجرد را گذارد. در سال ۱۳۶۴ ه‍..ق. بر اثر كسالت براي معالجه به بيمارستان فيروزآبادي تهران منتقل گشت و پس از بهبود بر اثر اصرار فراوان علما و بزرگان حوزه علميه قم، براي اقامت در اين شهر و سرپرستي حوزه علمية قم به اين ديار رهسپار گرديد و در آنجا بعنوان مرجع تقليد شيعيان جهان مورد پذيرش قرار گرفت و منشا خدمات زيادي شد...

بروجرد دیار زیبایی های معماری ایرانی - اسلامی است که هنوز ساختار تاریخی خود را حفظ کرده و به لحاظ وجود خانه های تاریخی از شهرستانهای منحصر به فرد است. خانه های تاریخی بروجرد تجلیگاه معماری ایرانی - اسلامی

آموزش وبلاگ نویسی ، از مقدماتی تا پیشرفته
    آموزش مقدماتی »»»

• آموزش ساختن یك وبلاگ
• آموزش ارسال مطلب در وبلاگ
• آموزش ویرایش و ایجاد تغییر در مطالب قبلی
• آموزش موضوع بندی وبلاگ و ایجاد زیرشاخه وبلاگ
• آموزش خواندن، تایید کردن و پاسخ دادن به نظرات بینندگان وبلاگ
• آموزش لینک کردن دوستان و استفاده از دو بخش پیوند های روزانه و پیوند های وبلاگ

*    *    *    *    *

*    *    *    *    *

    آموزش تغییر ظاهری وبلاگ و استفاده از کدها جهت زیباسازی »»»

• آموزش تغییر کلی قالب وبلاگ و استفاده از قالبی جدید
• آموزش استفاده از کدهای موس در پیکربندی اصلی وبلاگ
• آموزش قرار دادن عکس های روی کامپیوتر شما در وبلاگتان
• آموزش استفاده از تصاویر زیباسازی در میان متن های وبلاگ
• آموزش بخش تنظیمات وبلاگ و استفاده از کدهای جاوا مثل موزیک ، فال حافظ و غیره در وبلاگ

*    *    *    *    *

*    *    *    *    *

    آموزش پیشرفته »»»

• آموزش ایجاد و حذف بخش ادامه مطلب وبلاگ
• آموزش لینک دادن به متن جهت دانلود فایل بیننده
• آموزش لینک دادن به تصویر جهت باز شدن صفحه ای دیگر
• آموزش افزایش آمار بازدید